Finansal Kavramlar
Özkaynak Nedir?
Kısaca
- Bilançonun pasif tarafında yer alır; varlıkların, borçları aşan kısmı pay sahiplerine aittir.
- Ödenmiş sermaye, kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve dönem kârı gibi kalemler özkaynağın parçasıdır.
- Sermaye artırımı yoluyla halka arzdan şirkete giren fon özkaynağı artırabilir; ortak satışından gelen tutar şirkete girmez.
Ayrıntı
Özkaynak, bilançonun pasif tarafında yer alan ana kalemlerden biridir. Bilanço denkliği gereği varlıkların toplamı, borçlar ile özkaynakların toplamına eşittir. Dolayısıyla özkaynak, varlıklardan tüm borçlar düşüldükten sonra pay sahiplerine kalan kısmı gösterir.
Özkaynağın içinde ödenmiş sermaye, kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve dönem kârı gibi kalemler bulunur. Halka arzla ilişkisi satış yöntemine göre değişir:
Varsayımsal örnek — halka arzın özkaynağa etkisi
| Yöntem | Şirkete giren fon | Özkaynağa etkisi |
|---|---|---|
| Sermaye artırımı yoluyla halka arz | Evet | Ödenmiş sermaye ve varsa emisyon primi artabilir |
| Ortak satışı yoluyla halka arz | Hayır | Doğrudan etki yok; fon satan ortaklara gider |
Örnek yalnızca anlatım içindir; muhasebe kayıtları, şirketin uyguladığı finansal raporlama standartlarına göre yapılır.
Özkaynak, şirketin sermaye yapısını okumak için izahname finansal tablolarında izlenir. Halka Arz Talep'te arz sayfalarındaki finansal özetlerde özkaynak büyüklüğü görülebilir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Özkaynak, şirketin varlıklarının borçlarla karşılanmayan, pay sahiplerine ait bölümünü anlatır.
- Şirketin sermaye yapısının ve borçluluk düzeyinin değerlendirilmesinde kullanılan temel bilanço kalemidir.
İfade etmez
- Özkaynak, şirketin piyasa değeri değildir; muhasebe değerlerinden hesaplanır, borsada oluşan fiyattan bağımsızdır.
- Özkaynak bir nakit rezervi değildir; varlıklardan borçlar düşüldükten sonra kalan muhasebe tutarıdır.
Sık karıştırılanlar
Özkaynak ve piyasa değeri
Özkaynak, bilançodaki muhasebe değeridir; piyasa değeri ise borsada oluşan fiyat üzerinden hesaplanır. İkisi farklı yöntemlerle bulunur.
Özkaynak ve nakit
Özkaynak bir fon veya nakit kalemi değildir; varlıkların muhasebe tutarından borçlar düşüldükten sonra kalan büyüklüktür.
Özkaynak ve net borç
Net borç, finansal borçlardan nakit benzeri varlıkların düşülmesiyle bulunur; özkaynak ise pasif taraftaki sahiplik bölümüdür.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
Özkaynak bilançoda nerede görülür?
Bilançonun pasif (kaynaklar) tarafında, borç kalemlerinin yanında ayrı bir bölüm olarak gösterilir.
Halka arz özkaynağı nasıl etkiler?
Sermaye artırımı yoluyla satılan paylardan şirkete giren fon özkaynağı artırabilir; ortak satışı paylarından gelen tutar şirkete girmediği için özkaynağı doğrudan artırmaz.
Özkaynakların yüksek olması ne ifade eder?
Varlıkların borçlara kıyasla daha büyük bölümünün pay sahiplerine ait olduğunu gösterir; tek başına bir yatırım kararı için yeterli bir ölçü değildir.