Borsa ve İşlem
Tavan Nedir?
Kısaca
- Tavan fiyat, her işlem günü o günün referans fiyatı üzerinden yeniden hesaplanır; önceki günün tavanı sonraki günün sınırı olmaz.
- Oran, payın işlem gördüğü pazara ve yürürlükteki düzenlemeye göre belirlenir; Borsa İstanbul duyurularından doğrulanır.
- Kapanışın tavanda olması, tanımının temelidir.
Ayrıntı
Tavan, günlük fiyat hareketine üst sınır koyan işlem kuralıdır. Her işlem günü, o günün referans fiyatına yürürlükteki fiyat marjı uygulanarak tavan ve taban fiyatlar hesaplanır. Referans fiyatın nasıl belirleneceği, payın işlem gördüğü pazara göre Borsa İstanbul düzenlemelerinde tanımlıdır.
Varsayımsal örnek — referans fiyat 10,00 TL; günlük marj %10
| Kalem | Hesaplama | Fiyat (TL) |
|---|---|---|
| Tavan | 10,00 × 1,10 | 11,00 |
| Taban | 10,00 × 0,90 | 9,00 |
Örnekteki marj oranı yalnızca anlatım içindir; güncel oran, payın işlem gördüğü pazara ve yürürlükteki düzenlemeye göre belirlenir ve Borsa İstanbul duyurularından doğrulanmalıdır.
Alış emirleri tavan fiyatın üzerinde, satış emirleri taban fiyatın altında iletilemez. Tavanda yoğun alış emri birikmesi, o fiyattan işlem gerçekleşeceği anlamına gelmez; işlem, karşı tarafta satış emri bulunduğunda oluşur. Halka Arz Talep'te arz sayfalarındaki fiyat grafiğinde günün en yüksek ve en düşük fiyatları ile tavan ve taban sınırları izlenebilir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Tavan, bir işlem günü için geçerli üst fiyat sınırıdır; o gün içinde oluşabilecek en yüksek işlem fiyatını gösterir. Alış emirleri bu fiyatın üzerinden iletilemez; sınırda biriken emirlerin işleme dönüşmesi karşı satış emrine bağlıdır.
İfade etmez
- Tavan, payın gerçek değerini veya gelecekteki fiyatını göstermez; yalnızca o günün işlem sınırıdır.
- Tavanda işlem görmek, fiyatın sonraki günlerde aynı yönde hareket edeceği anlamına gelmez.
Sık karıştırılanlar
Tavan ve tavan serisi
Tavan, tek bir işlem gününün üst fiyat sınırıdır. Tavan serisi, kapanış fiyatının art arda günlerde bu sınırda oluşmasıdır.
Tavan fiyat ve halka arz fiyatı
Halka arz fiyatı, satışın yapıldığı sabit fiyattır. Tavan fiyat ise borsada her işlem günü referans fiyata göre yeniden hesaplanır.
Tavan ve referans fiyat
Referans fiyat, marjın uygulandığı başlangıç değeridir; tavan ise bu uygulamayla bulunan üst fiyat sınırıdır.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
Tavan fiyat her gün aynı mıdır?
Hayır. Tavan, her işlem günü o günün referans fiyatına yürürlükteki marj uygulanarak yeniden hesaplanır.
Tavanda emir iletildiğinde işlem gerçekleşir mi?
Emrin iletilmesi, işlemin gerçekleşeceği anlamına gelmez; tavandaki alış emirleri, o fiyattan satış emri olduğu ölçüde işleme dönüşür.
Tavan oranı nereden öğrenilir?
Güncel oran ve uygulama, Borsa İstanbul düzenlemelerinde ve duyurularında yer alır.