Borsa ve İşlem
Açığa Satış Nedir?
Kısaca
- Açığa satış, sahip olunmayan menkul kıymetin satışıdır; satışın karşılanması için kıymet ödünç alınır.
- Kıymet ödünç alma ve verme işlemleri, Takasbank bünyesindeki Ödünç Pay Piyasası'nda yürütülür.
- Hangi paylarda yapılabileceği ve uygulama koşulları, yürürlükteki SPK düzenlemesine göre belirlenir.
Ayrıntı
Açığa satış, yatırımcının elinde bulunmayan bir menkul kıymeti satması işlemidir. İşlemin karşılanabilmesi için satışa konu kıymetin önce ödünç alınması gerekir; Türkiye'de açığa satış, ödünç alınmış kıymetlerle yapılan (karşılıklı) açığa satış biçiminde düzenlenmiştir.
İşleyiş şöyledir: yatırımcı kıymeti ödünç alır ve piyasada satar. Pozisyonu kapatmak için kıymeti sonradan piyasadan alır ve ödünç verene iade eder. Satış fiyatı ile geri alış fiyatı arasındaki fark, işlemin sonucunu oluşturur.
Kıymet ödünç alma ve verme işlemleri, Takasbank bünyesindeki Ödünç Pay Piyasası'nda yürütülür. Hangi paylarda açığa satış yapılabileceği, uygulama koşulları ve sınırlamalar SPK düzenlemeleriyle belirlenir; bu kapsam zaman içinde değişebildiği için güncel durum SPK ve Borsa İstanbul duyurularından doğrulanmalıdır.
Açığa satış, kredili işlemden farklıdır: kredili işlemde ödünç alınan nakit, açığa satışta ödünç alınan kıymettir. Her iki işlem türü de SPK düzenlemelerine ve aracı kurum sözleşmesine tabidir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Açığa satışta yatırımcı, ödünç aldığı kıymeti piyasada satar; pozisyon, kıymetin sonradan alınıp ödünç verene iade edilmesiyle kapatılır.
- Satış fiyatı ile geri alış fiyatı arasındaki fark, işlemin sonucunu oluşturur.
İfade etmez
- Açığa satış, eldeki payın satılması değildir; satışa konu kıymet yatırımcının portföyünde bulunmaz, ödünç alınır.
- Ödünç alma, mülkiyetin kalıcı devri değildir; kıymet iade yükümlülüğüyle alınır.
- Açığa satışın her payda ve her dönemde yapılabileceği varsayılmamalıdır; kapsam ve koşullar yürürlükteki düzenlemeyle belirlenir.
Sık karıştırılanlar
Açığa satış ve normal satış
Normal satışta yatırımcı portföyündeki kıymeti satar. Açığa satışta ise satılan kıymet portföyde bulunmaz; ödünç alınarak satılır ve sonradan geri alınır.
Açığa satış ve kredili işlem
Kredili işlemde ödünç alınan nakit, açığa satışta ödünç alınan menkul kıymettir. İki işlemin teminat ve kapatma kuralları da ayrıdır.
Açığa satış ve ödünç pay piyasası
Ödünç Pay Piyasası, kıymet ödünç alma ve verme işlemlerinin yapıldığı organize piyasadır. Açığa satış ise bu ödünç alma imkânını kullanan işlemin kendisidir.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
Türkiye'de açığa satış yapılabilir mi?
Açığa satışın uygulanabilirliği ve kapsamı, yürürlükteki SPK düzenlemesiyle belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Güncel durum SPK ve Borsa İstanbul duyurularından doğrulanmalıdır.
Satışa konu kıymet nereden ödünç alınır?
Kıymet ödünç alma ve verme işlemleri, Takasbank bünyesindeki Ödünç Pay Piyasası aracılığıyla yapılır; kurallar Takasbank prosedürlerinde yer alır.
Açığa satış pozisyonu nasıl kapatılır?
Satılan kıymetin piyasadan geri alınıp ödünç verene iade edilmesiyle kapatılır. Kapatma zamanı ve koşulları, işlemin yapıldığı kurumun uygulamalarına göre belirlenir.