Kurumlar ve Aktörler
TAKASBANK Nedir?
Kısaca
- Takas, alıcıdan nakitin, satıcıdan payın eş zamanlı devrini ifade eder; Takasbank bu süreci merkezi olarak yürütür.
- Halka arzda dağıtılan paylar, takas tamamlandığında yatırımcıların hesaplarına geçer.
- Takasbank, ile birlikte kayıt ve saklama altyapısının parçasıdır; MKK kayıtları tutar, Takasbank takası gerçekleştirir.
Ayrıntı
Takasbank; Borsa İstanbul'da gerçekleşen işlemlerin takasının ve sermaye piyasası araçlarının saklanmasının merkezi kuruluşudur. Takas, bir alım satım işleminin sonuçlandırılmasıdır: alıcının hesabından bedel, satıcının hesabından pay çıkarılır ve karşılıklı devir eş zamanlı olarak tamamlanır. Böylece işlem, tarafların birbirine olan yükümlülüğünün sona erdiği aşamaya gelir.
Halka arz sürecinde Takasbank'ın rolü, dağıtım sonuçlarının ardından belirginleşir. Sonuç bildirimi açıklandıktan sonra payların yatırımcı hesaplarına aktarılması ve bedelin halka arz edene iletilmesi, takas kuralları çerçevesinde tamamlanır. Takas süresi, yürürlükteki düzenleme ve Takasbank kurallarına göre belirlenir.
Saklama görevi kapsamında paylar elektronik ortamda muhafaza edilir; sahiplik kayıtları MKK nezdinde tutulur. Takasbank ile MKK'nın görevleri birbirinden ayrıdır: MKK kayıtları izler, Takasbank takas ve saklama işlemlerini yürütür.
Takasbank ayrıca ödünç pay piyasasını işletir; bu piyasa, açığa satış işlemlerinin desteklendiği mekanizmalardan biridir. Nakit ve pay devrinin güvenilir biçimde tamamlanması, piyasanın düzenli işlemesinin altyapı unsurlarından biridir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Takas, alım satım işleminin kesinleştirilmesidir: alıcının hesabından bedel, satıcının hesabından pay çıkar ve karşılıklı devir Takasbank sistemi üzerinden yapılır.
- Saklama, yatırımcılara ait payların elektronik ortamda muhafaza edilmesidir; kayıtlar MKK ile birlikte izlenir.
İfade etmez
- Takasbank bir aracı kurum değildir; yatırımcılardan doğrudan emir almaz ve talep toplamaz.
- Takasın tamamlanması, payın değerine veya sonraki fiyat hareketine ilişkin bir gösterge değildir.
Sık karıştırılanlar
Takasbank ve MKK
Takasbank işlemlerin takasını ve saklamasını yürütür; MKK ise pay sahipliğine ilişkin kayıtları merkezi olarak tutar. İkisi aynı kuruluş değildir.
Takasbank ve aracı kurum
Yatırımcılar emirlerini aracı kurumlara iletir; Takasbank bu emirlerden doğan işlemlerin arka plandaki takasını yapar. Yatırımcının hesap ilişkisi aracı kurumla kurulur.
Takas ve ödeme
Ödeme, işlem bedelinin nakit tarafını anlatır; takas ise nakit ile payın karşılıklı devrinin bütününü ifade eder.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
Takas ne zaman tamamlanır?
Takas süresi, yürürlükteki düzenleme ve Takasbank kurallarına göre belirlenir; paylar belirlenen sürede hesaplara geçer.
Halka arzda paylar hesabıma ne zaman geçer?
Dağıtım sonuçlarının açıklanmasının ardından, takas kuralları çerçevesinde paylar yatırımcı hesaplarına aktarılır. Kesin zamanlama aracı kurum ve Takasbank uygulamalarına göre değişebilir.
Takasbank'a doğrudan emir iletebilir miyim?
Hayır; emirler yetkilendirilmiş aracı kurumlar üzerinden iletilir. Takasbank, işlemlerin takas ve saklamasını yürütür.