Borsa ve İşlem
Kredili İşlem Nedir?
Kısaca
- Kredili işlem, yatırımcı ile aracı kurum arasındaki sözleşme ve SPK düzenlemeleri çerçevesinde yürütülür.
- Krediyle alınan kıymetler ve hesaptaki nakit, krediye karşılık teminat olarak tutulur.
- Özkaynak koruma oranı gibi kurallar yürürlükteki düzenlemeye göre belirlenir; değerler zamanla değişebilir.
Ayrıntı
Kredili işlem, yatırımcının hesabındaki nakdin üzerinde alım yapabilmek için aracı kurumdan kredi kullandığı işlem türüdür. İşlem, yatırımcı ile aracı kurum arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde yürütülür ve SPK'nın kredili menkul kıymet, açığa satış ve menkul kıymet ödünç işlemlerine ilişkin düzenlemelerine tabidir.
İşleyiş şöyledir: yatırımcı krediyle menkul kıymet alır; alınan kıymetler ve hesaptaki nakit, krediye karşılık teminat olarak tutulur. Kredi kullanımının faiz ve komisyon gibi koşulları, aracı kurumun sözleşme ve tarifesinde yer alır.
Düzenlemede özkaynak koruma oranı gibi kurallar bulunur: yatırımcının kendi varlığının toplam pozisyona oranı belirlenen düzeyin altına inerse, aracı kurum teminat tamamlama çağrısında bulunabilir. Oran ve sınırlar, yürürlükteki düzenlemeye göre belirlenir ve değişebilir; güncel değerler SPK düzenlemelerinden ve aracı kurum sözleşmesinden doğrulanmalıdır.
Hangi paylarda kredili işlem yapılabileceği de düzenlemeler ve aracı kurum uygulamalarıyla belirlenir. Kredili işlem kaldıraç niteliği taşıdığı için pozisyonun değeri piyasa fiyatlarına göre değişir; bu, risklerin de büyüyebileceği anlamına gelir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Kredili işlem, yatırımcının hesabındaki nakdin üzerinde alım yapabilmesini, krediye karşılık teminat vermesi koşuluyla mümkün kılan işlem türüdür.
- Kredinin faiz, komisyon ve teminat koşulları, aracı kurumla yapılan sözleşmede ve tarifelerde yer alır.
İfade etmez
- Kredili işlem, pozisyon değerinin korunacağının garantisi değildir; değer, piyasa fiyatlarına göre değişir.
- Kredili işlem, açığa satışla aynı şey değildir: kredili işlemde ödünç alınan nakit, açığa satışta ödünç alınan menkul kıymettir.
- Kredili işlem her payda ve her hesapta aynı koşullarla yapılamaz; koşullar düzenleme ve aracı kurum uygulamasına göre değişir.
Sık karıştırılanlar
Kredili işlem ve açığa satış
Kredili işlemde ödünç alınan nakit, açığa satışta ödünç alınan menkul kıymettir. İkisi ayrı işlem türleridir ve ayrı kurallara tabidir.
Kredili işlem ve ödünç pay piyasası
Ödünç pay piyasası, menkul kıymet ödünç alma ve verme işlemlerinin yapıldığı piyasadır. Kredili işlem ise nakit kredisiyle alım yapılmasıdır.
Kredili işlem ve nakdi alım
Nakdi alımda yatırımcı yalnızca hesabındaki nakit kadar alım yapar. Kredili işlemde alımın bir bölümü aracı kurum kredisiyle karşılanır.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
Kredili işlem kimler tarafından yapılabilir?
SPK düzenlemelerindeki koşulları sağlayan yatırımcılar, aracı kurumla sözleşme imzalayarak kredili işlem yapabilir. Ayrıntılar aracı kurumun sözleşme ve duyurularında yer alır.
Özkaynak koruma oranı nedir?
Yatırımcının kendi varlığının toplam pozisyonuna oranına ilişkin, yürürlükteki düzenlemeyle belirlenen bir kuraldır. Oranın altına inilmesi durumunda aracı kurum teminat tamamlama çağrısı yapabilir.
Halka arzdan alınan paylar kredili işleme konu olabilir mi?
Bir payın kredili işleme konu edilebilmesi, payın özelliklerine ve yürürlükteki düzenlemelere bağlıdır. Uygulama, aracı kurumlar tarafından ilgili kurallara göre yürütülür.