Finansal Kavramlar
F/K Nedir?
Kısaca
- F/K = payın piyasa fiyatı ÷ pay başına kâr; kâr kalemi olarak genellikle net dönem kârı kullanılır.
- Oran, hangi dönemin kârının kullanıldığına göre değişir; geçmiş dönem ve ileriye dönük hesaplamalar farklıdır.
- Tek başına karar ölçütü değildir; gibi çarpanlarla ve sektör bağlamıyla birlikte okunur.
Ayrıntı
F/K, bir payın fiyatını şirketin kârlılığıyla aynı düzleme getirir; amaç, farklı büyüklükteki şirketlerin paylarını kâr üzerinden karşılaştırılabilir kılmaktır. Hesaplama basittir: payın piyasa fiyatı, pay başına kâra bölünür.
Örneğin pay başına kârı 2 TL olan bir şirketin payı 20 TL'den işlem görüyorsa F/K 10 olur. Bu, kârın her 1 TL'si için piyasada 10 TL'lik bir değerin oluştuğunu söylemenin kısa yoludur. Oran, hangi dönemin kârının kullanıldığına göre değişir: son açıklanan yıllık kârla hesaplanan F/K ile sonraki dönemlere ilişkin kâr beklentisiyle hesaplanan F/K farklıdır.
Varsayımsal örnek
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Pay fiyatı | 20,00 TL |
| Pay başına kâr (son açıklanan dönem) | 2,00 TL |
| F/K | 10 |
Örnekteki değerler yalnızca anlatım içindir. Kârı negatif olan şirketlerde oran hesaplanamaz veya anlamlı olmaz; bu şirketlerde farklı ölçütlere bakılır.
Halka arzda fiyat tespit raporu, halka arz fiyatına karşılık gelen çarpanı emsal şirketlerin çarpanlarıyla birlikte sunar. Halka Arz Talep'te arz sayfalarındaki finansal bölümlerde değerleme çarpanlarına ilişkin özetler görülebilir.
Neyi ifade eder, neyi etmez?
İfade eder
- Pay fiyatının, pay başına kârın kaç katı olduğunu ifade eder. Pay başına kâr 1 TL ve pay fiyatı 10 TL ise F/K 10 olur.
- Şirket kârının her birimi için piyasada hangi katın ödendiğini gösteren sezgisel bir karşılaştırma aracıdır.
İfade etmez
- F/K, bir payın değerine ilişkin kesin bir ölçüt değildir; aynı oran, farklı sektör ve büyüme profillerinde farklı anlam taşıyabilir.
- F/K, gelecekteki fiyat hareketini göstermez; yalnızca fiyat ile kâr arasındaki anlık ilişkiyi anlatır.
Sık karıştırılanlar
F/K ve FD/FAVÖK
F/K yalnızca pay fiyatını kârla ilişkilendirir. FD/FAVÖK, şirketin toplam değerini net borcu dahil ederek faaliyet kârıyla (FAVÖK) kıyaslar; borçluluğu farklı şirketlerde ikisi ayrı sonuç verebilir.
F/K ve kâr payı (temettü)
F/K, kârın fiyatla ilişkisini gösterir; kâr payı ise şirketin kârının bir bölümünü ortaklara dağıtmasıdır. Yüksek kâr, kâr payı dağıtılacağı anlamına gelmez.
F/K ve halka arz iskontosu
İskonto, halka arz fiyatının değerlemeye göre konumunu gösterir; F/K ise fiyatın kâra oranıdır. İkisi farklı kavramlardır.
İlgili terimler
Sık sorulan sorular
F/K oranı düşük veya yüksek olduğunda ne anlama gelir?
Oranın düzeyi tek başına bir sonuç vermez; sektör, büyüme beklentisi ve kârın sürdürülebilirliği gibi etkenlerle birlikte değerlendirilir.
F/K nasıl hesaplanır?
Payın piyasa fiyatı pay başına kâra bölünür. Hangi dönemin kârının kullanıldığı oranı değiştirir; kullanılan tanım ilgili raporda belirtilir.
Halka arzda F/K nerede kullanılır?
Fiyat tespit raporunda halka arz fiyatına karşılık gelen çarpan, emsal şirketlerin çarpanlarıyla birlikte sunulur.